محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )

فهرست و پيشگفتار 28

قانونچه في الطب ( فارسى )

در ترجمه و ويرايش متون طبى ( به لحاظ اهميتى كه اين متون دارند ) ، تا آنجا كه اين بنده تجربه كرده‌ام ، بهترين سبك در ويرايش ترجمه اختيار كردن شيوه " نايدا " در ترجمه است . به اختصار بايد عرضه بدارم كه اساس شيوه نايدا در ترجمه ، يافتن " نزديك‌ترين و طبيعيترين معادلها " و فهم معناي متن از طريق فهم جملات بنيادين آن است كه در اين بينش نايدا به زبان‌شناسي زايشي - گشتاري چامسكي و موضوع جملات ژرف‌ساخت و روساخت نزديك مىشود . در ويرايش ترجمه اين اثر ، پس از فهم محتواي كلي هر جمله ( يا هر بند ) و تغييراتي كه نويسنده به عمد و آگاهانه در شكل بنيادين جمله داده بود ، ابتدا آن جمله بنيادين به زبان مقصد ترجمه شد و فرمهاي روساخت جمله متناسب با هنجار زبان مقصد بدان افزوده گرديد و بدين وسيله ، جمله يا بندى معقول و نسبتاً متناسب با هنجارهاي زبان مقصد پديد آمد . براي مثال ، در ترجمه اين جمله ساده از كتاب قانونچه : « الحِنْطَةُ حارَّةٌ رَطْبَةٌ فِى الدَّرَجَةِ الْأُولي » ، بر اساس ترحمه كلمه به كلمه مىتوان نوشت : گندم در درجه اول گرم و تر است يا : گندم گرم و تر در درجه اول است . اين ترجمه‌ها به ظاهر ساده و مفهوم‌اند ، در حالي كه در اغلب موارد اين سوال را در ذهن خواننده ايجاد مىكنند كه گرم و تر بودن در درجه اول يعني چه ؟ موضوع زماني براي خواننده قابل فهم مىشود كه او بداند اطبا براي نشان دادن درجه گرمي و سردي و تري و خشكي يك ماده از محور مختصات استفاده مىكرده‌اند . بدين ترتيب كه گرمي و سردي را بر محور X ها و خشكي و تري را روي دو سوي محورها Y قرار مىدادند و هر محور را به چهار درجه تقسيم مىكردند . با اين بيان ، معلوم مىشود كه وقتي مىگوييم گندم در درجه اول گرم و تر است ، منظور اين است كه جايگاه گندم در محور مختصات مفروضمان يك درجه